أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

60

قانون ( فارسى )

اين را نيز بدان ! كه از تب بسيار شديد هميشگى و ميراننده كمتر بيمار رهايى مىيابد و حتى اگر رهايى يابد حتما كاربرد اندامى از دست مىرود و يكى از اندامان بدن از كار مىافتد . اگر در بيماريهايى مانند ذات الجنب و امثال آن درد ورم سبب بيمارى تسكين يافت امّا حالت حرارت تب همچنان باقى ماند ، بدان ! كه از مادهء تب‌آور چيزى باقى مانده است ، و ماده به جايى ميل كرده و رسيده است كه درد از آن پديد مىآيد . فصل سوم نشانيهاى تب هميشگى تب هميشگى برحسب حالت تب شدت و سبكى دارد . 1 - تفاوت كردن نبض در ابتداى تب و در مرحلهء دوم - كه مرحلهء افزايش تب است - بسيار آشكار است ، و در بيشتر حالات تب هميشگى نبض نامنظم و ناميزان است . 2 - تب مداوم است و بعد از بيست و چهار ساعت نيز دست‌بردار نمىشود . 3 - نشانيهاى تب در آمد و شد و ناپايدار ، از قبيل : لرزش پيش‌درآمد و غيره پديدار نيستند . 4 - دليل قوى بر وجود تب هميشگى آن است كه وقت افزايش يعنى مرحلهء دوم تب حالت بيمارى بر يك روال نيست بالا و پايين دارد . گاهى حرارت بسيار شديد است و گاهى كاهش مىيابد و باز شدت مىگيرد . فصل چهارم همكارى و جدايى تبهاى عفونى منظور از همكارى و جدايى تبها - كه عنوان فصل شد - علامات و پيامدهاى حالات مختلف تب عفونى است ، كه گاهى حالتى با حالتى ديگر نشانيهاى متفاوت دارد و گاهى دو حالت يا چند حالت تب در بعضى از نشانيها و پيامدها به هم شبيه مىباشند . اگر تب عفونى سببش مادهء صفرا باشد كه عفونى شده است و از گرماى بيگانهء غير طبيعى مشتعل شده باشد كه تن را به تب مبتلا كرده است ، حركات تب چه در اوايل نوبت تب و چه در سرآغاز شدت يافتن درجهء تب ، يعنى در حين شروع مرحلهء دوم ، نشان از تب يك روز در ميان دارد ؛ مگر يكى از حالات آنكه آن را تب سوزان ناميده‌اند - كه حركات تب سوزان بسيار نهانى و ناآشكار است و شباهت به تب هميشگى بيست و چهار ساعته دارد . تب نوبهء يك اندر ميان دو قسمت است : تب يك اندر ميان خالص و تب يك اندر ميان ناخالص . در تب نوبهء يك اندر ميان خالص از آنجا كه مادهء به وجودآورندهء آن لطيف است ، حالتش شدت زيادى دارد و حرارت ناشى از آن بسيار زياد و گزنده است ؛ زيرا مادهء صفرايى از كيسهء زهره آمده است و شديد و نيرومند است . ليكن با اينكه حرارت زياد است و حالت شديد